Bermmonumenten

In 2005 hadden we als ROVL een 13delige serie over verkeersveiligheid op de Limburgse TV zender L1. Diverse onderwerpen kwamen aan bod en het doel was voorlichting en bewustwording. De serie heette Wegwijs.tv. Als intro van iedere uitzending werd bij een bermmonument het bijbehorende krantenartikel voorgelezen over de toedracht van het fatale ongeval. Indrukwekkende tv. Doel was om de kijker op het puntje van zijn/haar stoel te zetten om aandacht te vragen over ons onderwerp. Helaas kon het productiebedrijf niet bij ieder bermmonument de betrokkenen bereiken, en zo kon het gebeuren dat ik werd gebeld door emotionele nabestaanden. De uitzending en het in beeld brengen van hun monument had hun overvallen met alle emoties van dien. Volkomen terecht werd ik om opheldering gevraagd. Gelukkig mocht ik een afspraak maken, en kon ik met een bos bloemen persoonlijk onze welgemeende excuses aanbieden en uitleggen waarom we voor die opzet hadden gekozen en wat het doel was van onze serie. Daarvoor was begrip, echter niet voor het ongevraagd in beeld brengen. Wat ik op mijn beurt ook weer kan begrijpen. Het was een ontmoeting die ik mij als de dag van vandaag nog kan herinneren.

Confrontatie
Onlangs werd ik gebeld door redactrice @mijnparkstad van Dagblad De Limburger en werd ik naar mijn mening gevraagd over de richtlijnen die gemeente Heerlen had opgesteld voor bermmonumenten. Het artikel verscheen met daarbij foto’s van bermmonumenten en een quote van mij met een klein fotootje. Diezelfde dag werd ik gebeld door een mevrouw die vroeg of ik het bezoek aan haar en haar moeder nog kon herinneren. Dat kon ik. Het bermmonument van hun dierbare stond in de krant, en weer was er de onaangekondigde plotselinge confrontatie met al het verdriet van dien.

Laatste leefplaats
Dat telefoontje illustreert de tragiek van deze herinneringsplaatsen. Enerzijds is er de behoefte om te gedenken, anderzijds is er de pijn van de confrontatie. Gruwelijke herinneringen. Een bermmonument voorziet in een bijzondere behoefte. Het is namelijk niet de laatste rustplaats, maar wat ik zou willen noemen de laatste leefplaats. Het maakt ook duidelijk hoe abrupt en cru mensen uit het leven worden gerukt. Verongelukken in het verkeer is tragisch. ’s Morgens vertrekt iemand nog vrolijk van huis en in de avond ziet het leven er compleet anders uit. Geen afscheid, alleen de herinnering en de vele vragen, waaronder één nooit zal worden beantwoord: waarom? Wat mij betreft hoeven die monumentjes niet te verjaren, mits sober en ingetogen vormgegeven. Ze geven bovendien een signaal af aan de overige weggebruikers. En afleiding? Die ligt overal op de loer. Een reclamebord, je GSM of gewoon zorgen.

Sober en ingetogen.
Die monumentjes zijn er in alle vormen. Zo hielden mijn vrouw en ik laatst stil bij een boom, gedeeltelijk zonder bast, met daaraan een paar droge en verwelkte rozen. De plaats waar de jeugdvriendin van mijn dochter jaren geleden verongelukte. Dat artefact maakte de bijeenkomsten op de plek weer zichtbaar en zelfs voelbaar. De stilte op die plattelandsweg was hoorbaar. De vrienden en vriendinnen komen ieder jaar nog bij elkaar.

Jongeren
Helaas komen vooral deze jonge mensen onevenredig vaak voor in de statistieken. Een kwart van alle ernstige verkeersslachtoffers valt in de leeftijdscategorie 17-24 jaar. Ieder jaar weer opnieuw vinden ongeveer 150 jonge mensen de dood in het Nederlandse verkeer. Alleen al om al dat leed te voorkomen, werken wij en onze partners en vele vrijwilligers aan het verbeteren van de verkeersveiligheid. Daarom hebben we ook maar één doelstelling: nul ernstige verkeersslachtoffers op termijn. Samen kunnen we dat waar maken. We maken van de nul een punt. Jij toch ook? #mvd01.